GAMLE FOTO
Det har stor verdi å ta vare på gamle foto. Bileta fortel oss historie, kanskje meir enn med ord.  Det er fåre for at vi i  dagens flimmersamfunn kan bli litt historielause, og det er ein dårleg tanke. Vi treng røter, og med dagens livsstil har vi godt av opplysningar og lærdom om dei som var før oss. Livet "før i tida"  var ikkje alltid enkelt, det var oftast eit slitsamt liv der økonomien sette grenser for det daglege tilværet. Men det var likevel mykje moro, og folk hadde tid til eit sosialt liv. Dugnadstiltak  og hjelpsemd  var gode verdiar, og folk måtte lære seg til å klare seg best ein kunne med dei hjelpemiddel ein hadde. Fotoa kan vere eit viktig bidrag til å ta vare på historia.
         Gamle foto har ein tendens til å kome bort, i skuffer og i pappøskjer, og det verste: Kome bort for alltid. Difor bør vi ta eit tak med å ta fram bileta, helst få dei digitaliserte og kopierte slik at dei kan kome slekt og etterkomarar til gode. Det er svært viktig å få vite noko om bileta, få namn og tid nedskrive, og andre gode opplysningar om kvart foto. Dette arbeidet blir ofte for seint då informantane blir eldre og kjem bort etterkvart . Men om det virkar for seint, kan vi likevel heile tida redde bilete og opplysningar. Om bileta er små og av ringe kvalitet, så kan mykje i dag rettast opp med moderne hjelpemiddel.
         Ikkje berre familien vil ha interesse av gamle bilete. Kvart lokalsamfunn, og også storsamfunnet, vil ha nytte av dei. Difor burde flest mogleg gamle foto "publiserast"  i hefte eller bok,  eller kopierast til lokalbiblioteket eller på andre måtar gjerast tilgjengelege for folket. Mange er i gang med det, i bøker og i kommunale og fylkeskommunale arkiv m.m. Men meir burde vore gjort på lokalplanet.
         Under ser vi ein måte å gjere det på. Oskar Storheim som var lærar på Dunavollskulen i Norddal i 43 år, tok mange klassebilete med kassaapparatet sitt. Her har vi eitt av dei:

ELEVAR  PÅ  DUNAVOLLSKULEN I NORDDAL, SUNNMØRE (1934 eller 1935?)     

Prossessen med eplesaftpressinga gjekk om lag slik føre seg:

Etter at epla var vaska, vart dei grovt melne til ei masse med ei kvern som var laga til det formålet. Kverna vart driven av ein elektrisk motor.  Til saft vart gjerne brukt nedfallseple og eple av ringare kvalitet.

Den melne massa vart lagt inn i silklutar på eit brett. 5-6 brett vart så lagt i ein stabel inn i saftpressa.

Stabelen vart  pressa saman ved hjelp av ei kraftig skruordning. Dette var tungt arbeid der det kanskje måtte to til for å klare å presse ut all safta. Safta rann klår og rein ned i bøtta, berre tørrmateriale låg att i silduken. Tørrmassa kunne brukast til dyrefor.

Prossessen er arbeidssam og tidkrevjande. Men resultatet blir framifrå då vi får ei velsmakande og aromatisk saft. Saftpressinga tok slutt litt etter litt med nedgangen i fruktdyrkinga, og i dag er det berre entusiastane som framleis held stand.

Meir om saftoppskrifter o.a. oppskrifter, sjå:
www.petrines.com/no/matkunst/oppskrifter.html