New Page 3

Innsetsætra er sætra til Engesetgardane i Norddal på Sunnmøre. Ho er å finne i den serprega og vakre Dyrdalen.
7 bruk var tilknytt sætra med prestegarden som det eldste. Dette er hovudbruket som har vore prestegard i Norddal
prestegjeld sidan 1694. Sætra er minst like gammal, og har kanskje historie heilt tilbake til Heilag Olav si tid?
Sætringa var særs aktiv før og etter 1900, men tok slutt i 50-åra. Stølen ligg lett og fint plassert, med flott utsikt
til fjell og blåne. Stølshusa er bra bevarte, og sætra er eit godt turmål og utgangspunkt for turar til Storvatnet med
sine vatn og isbrear, og til Torvløysa, det høgste fjellet på Sunnmøre vest for Tafjordfjella.

Her kan du finne ein bitte liten smakebit av det du finn i boka om sætra, gardane, fjella og bygdemiljøet :

wpe72936.gif (247098 bytes)

Bygda Norddal ligg
på Indre Sunnmøre
og er ei av 5
bygdelag i Norddal
komm.
Innsetsætra ligg i
Dyrdalen som ein
ser midt på
teikninga går
inn til høgre for eit
stort fjellmassiv
med toppen
Torvløysa   (1851 moh).
   Sætredalen er ca.
   8   km lang, også
Rellingsætra ligg i
her.

(Teikning: Jon Dale)

Varm sommardag 1999. Lunt og stille ligg setra i frodig landskap. Foto: Jon Kåre Storås

Innsetsætra
hausten 2000 frå
Daurmålsfjellet.
Vi ser at reitane
tek til å gro att og
skogen "nærmar"
seg sætra.
Til v. nede det nye
Gunnaselet og oppe
til høgre den nye
Innsethytta. Heilt
nede til h. Sevrin-
fjøsen. Nærast ligg
Klokkarselet

Foto: Jon K. Storås

Molter frå Dyrdalen

Nede på sætra etter haustjakt på Daurmålsfjellet

Fotos: Arne Nydal

"Mystiske" dyrespor frå Daurmålsfjellet

Påske på Innsetsætra

Foto: Kjell Krohn Dalen

GAMLE FOTO
Her presenterer eg eksempel på nokre av bileta vi har om Innsetsætra:

Gruppe fotografert
framfor Presteselet på
Innsetseætra ca. 1934
Fotoeigar:
Marie Engeseth Berdal
Fotograf ukjend

Bak frå v:
Odd Grønningsæter,
Georg Lilleås, Ottar Engeset
Midtrekka:
Leif Engeset, Laura Dahl,
Gudrun Veiberg,
Martin Innset, Borgny Lilleås,
Arnhild Dahl, Kalla Dalen,
Framme frå v:
Petra Dalhus, Solveig Berge,
Laura Relling

SÆTREVEG/TRANSPORT:
Sætrevegen: Sætreråsa krokar seg opp lia frå
bygda til Brunene. Derifrå gjekk den gamle råsa på skrå opp og fram til sætra i slakare terreng til den nye køyrevegen kom i 1940. Vegen opp til Brunene var tung med ein høgdeskilnad på knappe 400 m, høgdeskilnaden mellom Brunene og sætra var berre vel 100m. I slutten av 30 åra vart det bygt ny veg frå sætra til Brunene (1,2 km), denne vegen låg lavare enn den gamle sætreråsa. Det tok ca. 3 år å bygge denne vegen som var heilt ferdig i april 1940.

Kvila var mykje nytta. Det første vi trefte nedanfrå var Sandbakkjen. Det 2. kvilet var: Kvilebjørkja.
Her hadde vi god oversikt over heile bygda, fjorden og andre sida før skogen voks opp. Det 3. kvilet var frå gammalt: Keisarkvile, dette ligg eit lite stykke frå Brunene på gamleråsa. Dette var eit stort, godt steinhellekvile som var svært mykje brukt.
Ingen kan seie korleis kvilet har fått namnet sitt.

"Strengane" (Taubane)
I eldre tid måtte alt berast opp og ned frå sætra.
Og dette var nok eit slit når vi veit at
høgdeskilnaden mellom Prestegarden og sætra var
fram mot 500 høgdemeter. Aktiviteten auka
etterkvart og behovet melde seg sterkare etter eit
hjelpemiddel i transporten. Eit strengesystem vart
planlagt og bygt.

Og i 1934 vart det vi kalla "Strengane" ferdig.
Dette var ein dobbel løypestreng som gjekk heilt
frå Brunene og ned på røra ovanfor prestegarden.
Dette var ein framsynt og effektiv konstruksjon
som fungerte etter vektprinsippet.

Strengesystemet fungerte framifrå og var ei
kjempestor forbetring frå tidlegare. Her vart
sendt ned   mjølk, høy og ved. Og opp kom
proviant, byggetilfang   og anna. Det knyter seg
mange historier til "Strengane". Desse får vi ta ein
annan gong.

Sætreråsa krokar seg opp det bratte berget og
utgjer ei stigning på 500 høgdemeter. Kvar dag
i 70-80 dagar gjekk sætretausene opp
og ned denne krevjande stien. Om morgonen med
mange liter mjølk på skuldrane unnabakke i lia. Ikkje
anna vente at forma vart glimrande etter
nokre dagar i dette terrenget

"Far etter folk".
Det var herleg å kome opp på Brunene etter den
bratte oppstigninga og treffe den breie, fine gras-
voksne vegen i bjørkeskogen. Og mange beundra
denne vegen og det arbeidet som var gjort her.
M.a. sa ein fjellmann, at dette var det "argaste
han hadde sett"

."Den nye sætrevegen" frå 1940 råkar vi på straks
vi har nådd Brunene.
Dette biletet er frå 1971. No ligg vegen grasvoksen
og fin, men er lite brukt, tildels attgrodd og ustelt
lenger framme.


Selet til prestegarden er enno i statseige. Vedlikehaldet har vore dårleg siste åra, og selet er sterkt til nedfalls. Det er særs trist at ein rik eigar let verdifull kulturhistorie gå tapt.	Biletet er teke på Innsetsætra og vestover mot bygd og fjord. Vi ser Rellingsætra til venstre i bakgrunnen. På haugen ovanfor Rellingssætra ligg hytta til idrottslaget	Frå Brunene har vi god utsikt til den store moreneflata der Norddal prestegard ligg. Dette er Innsetgrenda med 7 gardsbruk som no er lite drivne.	Det er mange fine motiv i Dyrdalen. På myrane viftar myrulla svakt i sommarbrisen på veg mot Storvatnet og det markerte Storvasshornet med isbreane under.